تفاوت MBA، EMBA، DBA و Post DBA چیست؟ کدام دوره برای شما مناسب است؟
اگر چند سالی در فضای کسبوکار فعالیت کرده باشید، احتمالاً نام دورههای MBA، EMBA، DBA و Post DBA را شنیدهاید. هر چهار عنوان در حوزه آموزش مدیریت به کار میروند، اما مخاطب، هدف و نوع مسائل مورد توجه در آنها یکسان نیست.
برای مثال، فردی ممکن است در یک حوزه تخصصی مانند فروش، بازاریابی، منابع انسانی، مالی یا مهندسی تجربه خوبی داشته باشد اما اکنون بخواهد نگاه جامعتری به کسبوکار پیدا کند. مدیر دیگری ممکن است سالها سابقه مدیریت داشته باشد و بیشتر با مسائل اجرایی کل سازمان درگیر باشد. در سطح دیگری، یک مدیر ارشد با تصمیمهای پیچیده، رهبری سازمان و مسائل راهبردی روبهرو است.
طبیعی است که نیاز آموزشی این افراد یکسان نباشد.
به همین دلیل، سؤال اصلی نباید صرفاً این باشد که MBA بهتر است یا DBA؟ یا EMBA بالاتر است یا MBA؟
سؤال دقیقتر این است:با توجه به تجربه، مسئولیت و مرحله فعلی مسیر حرفهای من، کدام دوره تناسب بیشتری با نیازهایم دارد؟
در این مقاله تفاوت MBA، EMBA، DBA و Post DBA را بررسی میکنیم و در انتها نیز یک چکلیست قرار دادهایم تا بتوانید بر اساس شرایط خود، مسیر مناسبتری را برای بررسی انتخاب کنید.
MBA، EMBA، DBA و Post DBA در یک نگاه
قبل از بررسی جزئیات، این جدول تصویر کلی مناسبی از تفاوت این چهار مسیر ارائه میدهد:
این جدول فقط یک راهنمای اولیه است. ساختار، شرایط پذیرش و حتی ماهیت MBA، EMBA و DBA میتواند در دانشگاهها و مؤسسات مختلف متفاوت باشد؛ بنابراین همیشه باید مشخصات همان برنامهای را که قصد ثبتنام در آن دارید بررسی کنید.
MBA چیست و برای چه کسانی مناسب است؟
MBA مخفف Master of Business Administration است و در برنامههای آموزشی مدیریت معمولاً با هدف ایجاد یک نگاه جامع به کسبوکار ارائه میشود.
یکی از مهمترین دلایلی که افراد به سراغ MBA میروند، عبور از نگاه صرفاً تخصصی است.
فرض کنید فردی چند سال مدیر فروش بوده است. او ممکن است شناخت بسیار خوبی از مذاکره، مشتری و فروش داشته باشد، اما با افزایش مسئولیت مدیریتی دیگر نمیتواند تصمیمهایش را فقط از زاویه فروش ببیند.
افزایش فروش ممکن است به سرمایه در گردش بیشتری نیاز داشته باشد. افزایش تعداد کارکنان میتواند هزینههای منابع انسانی را تغییر دهد. ورود به یک بازار جدید نیز میتواند روی عملیات، مالی و استراتژی سازمان اثر بگذارد.
اینجاست که مدیر به یک نگاه جامع به کسبوکار نیاز پیدا میکند.
برنامههای MBA معمولاً حوزههایی مانند بازاریابی، مالی، منابع انسانی، استراتژی، عملیات و تصمیمگیری مدیریتی را در کنار یکدیگر قرار میدهند. نیز MBA را برنامهای عمومی در مدیریت کسبوکار معرفی میکند که طیف گستردهای از مبانی کسبوکار را پوشش میدهد.
بنابراین MBA میتواند برای فردی قابل بررسی باشد که میخواهد از تخصص خود فراتر برود و ارتباط میان بخشهای مختلف کسبوکار را بهتر درک کند.
EMBA چیست؟
EMBA مخفف Executive Master of Business Administration است.
MBA و EMBA در بسیاری از مباحث مدیریتی اشتراک دارند، اما تفاوت مهم معمولاً در مخاطب و زاویه آموزش آنهاست.
برنامههای Executive MBA عموماً برای افرادی طراحی میشوند که تجربه حرفهای بیشتری دارند و در کنار فعالیت شغلی خود به دنبال توسعه دانش مدیریت و رهبری هستند. نیز EMBA را بیشتر متناسب با متخصصان و مدیران باتجربهای معرفی میکند که در مسیر مسئولیتهای اجرایی بالاتر قرار دارند.
برای مثال، مدیر یک واحد ممکن است در حوزه خودش عملکرد بسیار خوبی داشته باشد، اما وقتی مسئولیت اداره بخش بزرگتری از سازمان را بر عهده میگیرد، باید ارتباط میان واحدهای مختلف را نیز ببیند.
دیگر فقط فروش مهم نیست.
مالی، منابع انسانی، عملیات، بازار، فناوری و استراتژی همگی بخشی از یک سیستم هستند.
در صفحه دوره مدیریت اجرایی سازمان مدیریت صنعتی اصفهان نیز موضوعاتی مانند مدیریت عملیات، مدیریت مالی و اقتصاد مدیریت، مدیریت منابع انسانی، حسابداری مدیریت، بازاریابی و بازرگانی بینالمللی در ساختار آموزشی دوره دیده میشوند.
مشاهده اطلاعات دوره EMBA سازمان مدیریت صنعتی اصفهان
تفاوت MBA و EMBA چیست؟
یکی از رایجترین اشتباهات این است که MBA و EMBA را دو پله پشت سرهم در نظر بگیریم؛ یعنی تصور کنیم ابتدا باید MBA خواند و سپس وارد EMBA شد.
این برداشت الزاماً درست نیست.
MBA و EMBA را بهتر است دو مسیر با مخاطبان و تمرکزهای متفاوت در آموزش مدیریت بدانیم، نه الزاماً دو سطح متوالی.
MBA معمولاً انتخابی برای توسعه شناخت جامع کسبوکار است، در حالی که EMBA بیشتر برای افرادی مطرح میشود که تجربه حرفهای و مدیریتی بیشتری دارند و میخواهند این دانش را در بستر مسائل اجرایی و رهبری به کار بگیرند. در بسیاری از برنامههای بینالمللی، شرکتکنندگان EMBA نیز تجربه حرفهای بیشتری نسبت به شرکتکنندگان MBA دارند.
بنابراین برای انتخاب میان این دو بهتر است به جای پرسیدن «کدام بالاتر است؟» بپرسید:
کدام ساختار با تجربه و مسئولیت فعلی من هماهنگتر است؟
اگر از یک تخصص مشخص وارد مدیریت شدهاید و به دنبال شناخت جامعتر کسبوکار هستید، MBA میتواند گزینهای برای بررسی باشد.
اگر از قبل تجربه مدیریتی دارید و بیشتر درگیر اداره سازمان، هماهنگی واحدها و تصمیمهای اجرایی هستید، EMBA میتواند تناسب بیشتری با نیاز شما داشته باشد.
DBA چیست؟
DBA مخفف Doctor of Business Administration است.
در ساختارهای دانشگاهی بینالمللی، DBA میتواند یک دکترای حرفهای در مدیریت کسبوکار باشد که بر بهکارگیری دانش و پژوهش برای مسائل واقعی کسبوکار تمرکز دارد. نیز DBA را در کنار سایر مسیرهای دکتری کسبوکار بررسی میکند.
با این حال، هنگام بررسی دورههای DBA در ایران باید به نوع برنامه، برگزارکننده، شرایط پذیرش و نوع گواهی یا مدرک همان دوره توجه کرد و صرف وجود عنوان DBA را معادل یک ساختار مشخص دانشگاهی در همه مراکز ندانست.
از نظر نیاز مدیریتی، DBA بیشتر زمانی مطرح میشود که فرد صرفاً به دنبال شناخت واحدهای کسبوکار نیست و با مسائل پیچیدهتری مانند تصمیمهای کلان، رهبری، تحول، تحلیل محیط و جهتگیری سازمان مواجه است.
فرض کنید مدیر با چنین مسئلهای روبهرو شده است:
شرکت باید وارد یک بازار جدید شود یا روی بازار فعلی تمرکز کند؟
آیا ساختار سازمان باید تغییر کند؟
آیا سرمایهگذاری جدید با جهتگیری بلندمدت سازمان همخوانی دارد؟
چگونه میتوان سازمان را در شرایط تغییر هدایت کرد؟
در چنین سطحی، مدیر باید بتواند مسئله را از چند زاویه تحلیل کند و اثر تصمیم خود را در سطح کل سازمان ببیند.
بنابراین DBA بیشتر برای مدیرانی قابل بررسی است که تجربه مدیریتی دارند و اکنون با مسائل پیچیدهتر، رهبری و تصمیمگیری در سطح کلان مواجهاند.
تفاوت MBA و DBA چیست؟
اگر بخواهیم تفاوت MBA و DBA را خیلی ساده بیان کنیم، میتوان گفت:
MBA بیشتر به توسعه نگاه جامع نسبت به کسبوکار کمک میکند؛ DBA بیشتر به مسائل پیچیده مدیریتی، تحلیل، رهبری و تصمیمهای سطح بالاتر میپردازد.
این تفاوت به معنی کماهمیتتر بودن MBA نیست.
اتفاقاً برای فردی که هنوز نیاز دارد درک جامعتری از مالی، بازاریابی، منابع انسانی، عملیات و استراتژی پیدا کند، MBA ممکن است تناسب بیشتری با نیاز فعلی او داشته باشد.
از طرف دیگر، مدیر باتجربهای که سالها با این حوزهها کار کرده و اکنون درگیر مسائل کلان سازمان است، ممکن است به دنبال ساختار متفاوتی باشد.
پس باز هم سؤال اصلی «کدام بهتر است؟» نیست.
مسئله، تناسب دوره با مرحله فعلی مسیر مدیریتی است.
تفاوت EMBA و DBA چیست؟
مرز میان EMBA و DBA برای بعضی مدیران مبهمتر است.
هر دو میتوانند برای افراد باتجربه جذاب باشند، اما مسئلهای که قرار است حل کنند متفاوت است.
در EMBA تمرکز بیشتر روی اداره کسبوکار و مدیریت اجرایی است. مدیر میخواهد بتواند سازمان را جامعتر ببیند، ارتباط میان واحدها را بهتر درک کند و تصمیمهای اجرایی مؤثرتری بگیرد.
در DBA، تمرکز میتواند بیشتر به سمت تحلیل مسائل پیچیده مدیریتی، رهبری، تصمیمگیری کلان و نگاه راهبردی حرکت کند.
به زبان ساده:
EMBA: چگونه کسبوکار را بهتر اداره کنم؟
DBA: چگونه در سطح ارشد، مسائل پیچیده سازمان را تحلیل و هدایت کنم؟
البته این یک تفکیک مفهومی است و برای تصمیم نهایی باید سرفصل و ساختار دقیق هر برنامه بررسی شود.
Post DBA چیست؟
Post DBA از آن اصطلاحاتی است که باید درباره آن با دقت بیشتری صحبت کرد.
برخلاف MBA، EMBA و DBA، عنوان Post DBA ساختار یکسان و استانداردی در همه نظامهای دانشگاهی ندارد. بنابراین صرف دیدن عبارت Post DBA نباید باعث شود آن را بهطور خودکار معادل یک مقطع رسمی دانشگاهی «بعد از دکتری» یا Postdoctoral بدانیم.
در عمل، برخی مؤسسات آموزشی از عنوان Post DBA برای برنامههای تکمیلی و پیشرفته ویژه افرادی که DBA را پشت سر گذاشتهاند استفاده میکنند.
در چنین برنامههایی، هدف معمولاً تکرار مباحث عمومی مدیریت نیست؛ بلکه تمرکز روی یک حوزه پیشرفتهتر است.
برای نمونه، Post DBA استراتژی سازمان مدیریت صنعتی اصفهان برای فارغالتحصیلان DBA و PhD مدیریت و مدیران ارشد طراحی شده و تمرکز آن بر حوزه استراتژی است. موضوعاتی مانند آیندهپژوهی، طراحی استراتژیک، تابآوری و رویکردهای مختلف استراتژی در این برنامه مورد توجه قرار میگیرند.
بنابراین برای ارزیابی هر Post DBA باید به جای تکیه صرف بر عنوان دوره، مخاطب، پیشنیاز، سرفصلها، ساختار آموزشی و نوع مدرک همان برنامه را بررسی کرد.
مشاهده دوره Post DBA استراتژی سازمان مدیریت صنعتی اصفهان
تفاوت DBA و Post DBA چیست؟
برای فردی که هنوز DBA را نگذرانده، معمولاً منطقی نیست Post DBA را صرفاً به دلیل عنوان آن بهعنوان گزینه جایگزین DBA در نظر بگیرد.
در ساختار دوره Post DBA استراتژی سازمان مدیریت صنعتی اصفهان، داشتن DBA یا PhD مدیریت از شرایط ورود در نظر گرفته شده است.
در نتیجه تفاوت این دو را میتوان از منظر این برنامه اینگونه دید:
DBA روی توسعه توان مدیر برای مواجهه با مسائل پیچیده، رهبری و تصمیمهای راهبردی تمرکز دارد.
Post DBA استراتژی مرحلهای برای افرادی است که آن زمینه را پشت سر گذاشتهاند و اکنون میخواهند یادگیری خود را در حوزه استراتژی در سطح پیشرفتهتری ادامه دهند.
بنابراین Post DBA را نباید «نسخه بهتر DBA برای همه مدیران» تلقی کرد.
مخاطب آن محدودتر و تخصصیتر است.
آیا مسیر درست همیشه MBA ← EMBA ← DBA ← Post DBA است؟
خیر.
این شاید مهمترین نکته در بررسی تفاوت MBA، EMBA، DBA و Post DBA باشد.
این چهار عنوان را نباید مانند چهار پله ثابت یک نردبان تصور کرد که همه افراد الزاماً باید یکی پس از دیگری طی کنند.
بهخصوص MBA و EMBA میتوانند دو مسیر متفاوت باشند.
یک متخصص ممکن است MBA را متناسب با نیاز خود بداند، در حالی که یک مدیر باتجربه با توجه به شرایط پذیرش برنامه مستقیماً EMBA را بررسی کند.
DBA نیز برای همه فارغالتحصیلان MBA یا EMBA ضرورت ندارد.
ممکن است فردی پس از MBA متوجه شود نیاز اصلی او آموزش تخصصی در بازاریابی، مالی، منابع انسانی یا فناوری است و به جای DBA یک برنامه تخصصی را انتخاب کند.
Post DBA نیز زمانی معنا پیدا میکند که فرد شرایط ورود برنامه موردنظر را داشته باشد و واقعاً به دنبال آموزش پیشرفته در حوزه مشخص آن باشد.
پس بهتر است مسیر توسعه مدیریتی را به جای یک نردبان ثابت، یک نقشه انتخاب ببینیم.
MBA، EMBA، DBA یا Post DBA؛ کدام برای شما مناسبتر است؟
برای پاسخ به این سؤال باید ابتدا مسئله خود را مشخص کنید.
اگر مسئله شما این است که سالها در یک حوزه تخصصی فعالیت کردهاید اما اکنون برای تصمیمگیری مدیریتی نیاز دارید مالی، بازاریابی، منابع انسانی، عملیات و استراتژی را کنار هم ببینید، MBA ارزش بررسی دارد.
اگر تجربه مدیریتی دارید و مسئله اصلی شما اداره بهتر سازمان، هماهنگی بخشها و توسعه نگاه اجرایی جامع است، EMBA میتواند یکی از گزینههای مناسب برای بررسی باشد.
اگر در سطح ارشد مدیریت فعالیت میکنید و با مسائل پیچیده، تصمیمهای کلان، رهبری و جهتگیری سازمان مواجه هستید، DBA میتواند به نیازهای شما نزدیکتر باشد.
و اگر DBA را پشت سر گذاشتهاید و اکنون به دنبال ادامه یادگیری در سطح پیشرفتهتر و تخصصیتر هستید، برنامهای مانند Post DBA استراتژی میتواند مورد بررسی قرار گیرد.
انتخاب دوره فقط براساس عنوان اشتباه است
دو برنامه با عنوان MBA الزاماً تجربه آموزشی یکسانی ایجاد نمیکنند.
همین مسئله درباره EMBA، DBA و Post DBA نیز وجود دارد.
قبل از ثبتنام بهتر است مواردی مانند سابقه برگزارکننده، مخاطبان دوره، شرایط پذیرش، سرفصلها، اساتید، روش آموزش، پروژهها، سطح سایر شرکتکنندگان، مدت دوره، نوع مدرک و امکان استعلام آن را بررسی کنید.
این موضوع بهخصوص درباره دورههایی که با عناوین بینالمللی معرفی میشوند اهمیت دارد.
عنوان دوره بهتنهایی نمیتواند مشخص کند برنامه از نظر آموزشی یا مدرک چه جایگاهی دارد.
بنابراین به جای اینکه فقط بپرسید:
MBA بهتر است یا EMBA؟
یا:
DBA بالاتر است یا Post DBA؟
بهتر است بپرسید:
این برنامه دقیقاً برای چه کسی طراحی شده و قرار است چه مسئلهای را برای من حل کند؟
یک مثال ساده از مسیرهای مختلف مدیریتی
فرض کنید چهار نفر در یک شرکت فعالیت میکنند.
نفر اول مدیر فروش است و شناخت بسیار خوبی از بازار دارد، اما در جلسات مدیریت متوجه شده برای تحلیل تصمیمها به شناخت بیشتری از مالی، منابع انسانی، عملیات و استراتژی نیاز دارد. برای چنین فردی MBA میتواند گزینهای برای بررسی باشد.
نفر دوم سالها سابقه مدیریت دارد و اکنون مسئولیت چند واحد سازمان را بر عهده گرفته است. مسئله او دیگر صرفاً تخصص خودش نیست؛ باید کل کسبوکار را ببیند و تصمیمهای اجرایی میانبخشی بگیرد. EMBA میتواند با چنین نیازی تناسب داشته باشد.
نفر سوم مدیر ارشد سازمان است. تصمیمهای او روی جهتگیری چندساله شرکت اثر میگذارد و با مسائلی مانند تحول، رقابت، رشد، رهبری و عدمقطعیت مواجه است. برای او بررسی DBA میتواند منطقی باشد.
نفر چهارم DBA را پشت سر گذاشته و سالها تجربه مدیریتی دارد، اما اکنون میخواهد دانش خود را بهطور مشخص در حوزه استراتژی، آیندهپژوهی و رویکردهای پیشرفته راهبردی توسعه دهد. این فرد میتواند مخاطب Post DBA استراتژی باشد.
این چهار نفر لزوماً در چهار «رتبه» متفاوت قرار ندارند؛ آنها نیازهای آموزشی متفاوتی دارند.
نقش تجربه مدیریتی در انتخاب دوره چیست؟
یکی از مهمترین عوامل در انتخاب میان MBA، EMBA، DBA و Post DBA، میزان تجربه نیست؛ بلکه نوع تجربه و سطح مسئولیت است.
ممکن است فردی ۱۰ سال سابقه کار داشته باشد اما بیشتر این مدت را در یک حوزه تخصصی فعالیت کرده باشد.
فرد دیگری ممکن است سابقه کمتری داشته باشد اما چند سال مسئولیت مستقیم تیم، بودجه، فروش یا تصمیمهای سازمانی را بر عهده گرفته باشد.
به همین دلیل صرف عدد «سال سابقه» برای انتخاب دوره کافی نیست.
باید بررسی کنید:
مسئول چه نوع تصمیمهایی هستید؟
تصمیمهای شما روی چند بخش سازمان اثر میگذارند؟
بیشتر با مسائل تخصصی روبهرو هستید یا مسائل میانبخشی؟
آیا مسئولیت تعیین جهتگیریهای بلندمدت سازمان را نیز دارید؟
پاسخ به این پرسشها معمولاً اطلاعات بیشتری از عنوان شغلی شما ارائه میدهد.
شبکهسازی در MBA، EMBA و DBA چه اهمیتی دارد؟
یکی از بخشهایی که گاهی در انتخاب دوره نادیده گرفته میشود، ترکیب شرکتکنندگان کلاس است.
در آموزش مدیریت، یادگیری فقط از استاد اتفاق نمیافتد.
وقتی مدیران مالی، منابع انسانی، فروش، تولید، بازاریابی و صاحبان کسبوکار در یک کلاس درباره یک مسئله صحبت میکنند، هرکدام مسئله را از زاویه متفاوتی میبینند.
این تبادل تجربه میتواند بخشی از ارزش دوره باشد.
این مسئله در EMBA اهمیت بیشتری پیدا میکند، زیرا برنامههای Executive MBA عموماً مخاطبان باتجربهتری دارند و یادگیری از همتایان و توسعه شبکه حرفهای از ویژگیهای مهم چنین برنامههایی محسوب میشود.
بنابراین هنگام انتخاب دوره فقط نپرسید:
استاد چه کسی است؟
این سؤال را هم بپرسید:
قرار است کنار چه افرادی یاد بگیرم؟
قبل از ثبتنام، هدف خود را مشخص کنید
گاهی فرد ابتدا نام دوره را انتخاب میکند و بعد تلاش میکند برای آن دلیل پیدا کند.
مسیر بهتر برعکس است.
ابتدا مسئله را مشخص کنید و سپس دوره را انتخاب کنید.
اگر هدفتان شناخت جامع کسبوکار است، یک نوع آموزش نیاز دارید.
اگر مسئله اصلی شما مدیریت اجرایی کل سازمان است، نیاز متفاوتی دارید.
اگر درگیر تصمیمهای راهبردی و مسائل پیچیده مدیریتی هستید، نیازتان باز هم متفاوت است.
و اگر DBA را پشت سر گذاشتهاید و به دنبال توسعه تخصصیتر در حوزهای مانند استراتژی هستید، وارد مرحله دیگری از یادگیری شدهاید.
همین نگاه میتواند جلوی انتخاب دوره صرفاً براساس نام، تبلیغات یا تصور «بالاتر بودن» یک عنوان را بگیرد.
چکلیست انتخاب دوره؛ MBA، EMBA، DBA یا Post DBA؟
حالا به بخش کاربردی مقاله میرسیم.
در جدول زیر هر عبارتی که شرایط فعلی شما را بهتر توصیف میکند علامت بزنید. سپس ببینید بیشترین علامت شما در کدام ستون قرار گرفته است.
نتیجه چکلیست را چگونه بخوانیم؟
اگر بیشترین علامت شما در ستون MBA است:
احتمالاً نیاز اصلی شما توسعه یک نگاه جامع به کسبوکار و شناخت ارتباط میان حوزههای مختلف مدیریت است. MBA میتواند یکی از مسیرهایی باشد که ارزش بررسی دارد.
اگر بیشترین علامت شما در ستون EMBA است:
احتمالاً تجربه مدیریتی دارید و مسئله اصلی شما بیشتر مدیریت اجرایی، نگاه جامع به سازمان و هماهنگ کردن اجزای مختلف کسبوکار است. در این شرایط EMBA را بررسی کنید.
اگر بیشترین علامت شما در ستون DBA است:
احتمالاً در سطحی از مدیریت قرار دارید که با مسائل پیچیده، تصمیمهای کلان، رهبری و جهتگیری راهبردی سازمان مواجه هستید. DBA میتواند به نیازهای این مرحله نزدیکتر باشد.
اگر بیشترین علامت شما در ستون Post DBA است:
اگر شرایط ورود برنامه را دارید و DBA یا تحصیلات مرتبط موردنیاز را پشت سر گذاشتهاید، احتمالاً به دنبال مرحلهای پیشرفتهتر از یادگیری هستید. در این شرایط برنامههایی مانند Post DBA استراتژی ارزش بررسی دارند.
توجه: این چکلیست ابزار تشخیص قطعی یا تأیید شرایط پذیرش نیست. نتیجه فقط یک راهنمای اولیه برای شناخت مسیر مناسبتر است. شرایط پذیرش، سابقه حرفهای، تحصیلات و اهداف هر فرد باید جداگانه بررسی شود.
قدم بعدی شما در مسیر مدیریت چیست؟
تفاوت MBA، EMBA، DBA و Post DBA فقط در نام آنها نیست؛ تفاوت اصلی در نیازی است که هر برنامه قرار است پاسخ دهد.
MBA میتواند به توسعه نگاه جامع کسبوکار کمک کند.
EMBA بیشتر با نیاز مدیران باتجربه و مسائل اجرایی سازمان ارتباط دارد.
DBA به مسائل پیچیدهتر مدیریت، رهبری و تصمیمگیری راهبردی نزدیک میشود.
و Post DBA میتواند برای افرادی که DBA را پشت سر گذاشتهاند و به دنبال یادگیری پیشرفتهتر در یک حوزه مشخص هستند، گزینهای برای بررسی باشد.
بنابراین به جای اینکه دورهای را صرفاً به دلیل عنوان آن انتخاب کنید، ابتدا مشخص کنید امروز در چه نقطهای از مسیر مدیریتی قرار دارید و برای رسیدن به مرحله بعد به چه دانشی نیاز دارید.
اگر نتیجه چکلیست بین دو دوره نزدیک بود، بهتر است قبل از ثبتنام، شرایط حرفهای و هدف خود را با کارشناسان دورههای عالی بررسی کنید.
برای بررسی MBA، EMBA، DBA و Post DBA و دریافت مشاوره انتخاب دوره، میتوانید اطلاعات دورههای عالی سازمان مدیریت صنعتی اصفهان را مشاهده کنید.